Een RI&E kun je voor een groot deel zelf opstellen. De preventiemedewerker speelt daarbij een belangrijke rol. Via Steunpunt RI&E kies je een branche-RI&E of een ander hulpmiddel dat past bij jouw bedrijf. Daarmee breng je de risico’s in kaart, beoordeel je welke risico’s als eerste moeten worden aangepakt en stel je een plan van aanpak op. 

In veel gevallen moet de RI&E daarna nog worden getoetst door een gecertificeerde arbokerndeskundige. Heb je zelf niet genoeg kennis of tijd? Dan kun je de RI&E uit laten voeren door een advisuer.

Kun je zelf een RI&E opstellen?

Ja. Een werkgever mag de RI&E zelf opstellen. In de praktijk neemt de preventiemedewerker vaak een groot deel van dit werk op zich; de preventiemedewerker dient namelijk vanuit het wettelijk kader (Artikel 13 van de Arbeidsomstandighedenwet) verplicht betrokken te zijn of te worden bij de RI&E.  

De preventiemedewerker kent de organisatie, de werkzaamheden en de medewerkers. Daardoor kan deze persoon goed helpen bij het herkennen van risico’s, het verzamelen van informatie en het opstellen van maatregelen. 

De werkgever blijft wel eindverantwoordelijk voor de RI&E en de uitvoering van het plan van aanpak. Dat geldt ook wanneer de preventiemedewerker of een externe adviseur het document opstelt.

Wat gebruik je om een RI&E te maken?

Je hoeft een RI&E niet vanaf een leeg vel te maken. Via Steunpunt RI&E vind je verschillende hulpmiddelen die je gratis kunt downloaden waarmee je stap voor stap de risico’s binnen jouw bedrijf onderzoekt. 

Voor veel sectoren bestaat een branche-RI&E. Zo’n instrument bevat risico’s en vragen die passen bij de werkzaamheden binnen een bepaalde branche. Denk aan onderwerpen zoals fysieke belasting, machines, gevaarlijke stoffen, werkdruk en beeldschermwerk. 

Een branche-RI&E maakt het opstellen overzichtelijker, maar is niet automatisch volledig. Controleer altijd of het instrument aansluit op de werkelijke situatie binnen jouw bedrijf. 

Werk je bijvoorbeeld met een machine, stof of proces dat niet in het instrument wordt genoemd? Dan moet je dat risico zelf toevoegen. 

Is er geen passende branche-RI&E beschikbaar? Dan kun je een algemeen RI&E instrument of de Route naar RI&E gebruiken, een handige tool waarmee je ontdekt wat jij precies moet doen om aan de wet te voldoen en ervoor te zorgen dat medewerkers veilig werken.

Kom je er met deze tools niet uit? Dan kan een van onze adviseurs je verder helpen. Wij kunnen jouw RI&E voor je uitvoeren en vastleggen in onze RI&E tool. Hierin werk je via het dashboard met gemak je plan van aanpak bij. Wil je hier meer over weten? Neem dan contact met ons op.

Welke risico's moet je opnemen in de RI&E?

Met het gekozen hulpmiddel loop je de werkzaamheden, functies en werkplekken binnen jouw organisatie langs. 

Kijk daarbij niet alleen naar zichtbare veiligheidsrisico’s. Neem ook gezondheidsrisico’s en psychosociale arbeidsbelasting mee. 

Bijvoorbeeld:

• werken met machines en gereedschap;

• tillen, dragen en repeterende bewegingen;

• gevaarlijke stoffen;

• geluid en trillingen;

• beeldschermwerk;

• werkdruk;

• agressie en ongewenst gedrag;

• brand- en vluchtveiligheid;

• thuiswerken;

• risico’s voor jongeren, zwangere medewerkers en uitzendkrachten.

Betrek medewerkers bij deze inventarisatie. Zij weten vaak goed waar werkzaamheden in de praktijk anders verlopen dan op papier.

Na de inventarisatie beoordeel je hoe groot ieder risico is. 

Kijk bijvoorbeeld naar: 

• de kans dat het misgaat;

• hoe vaak medewerkers worden blootgesteld;

• de mogelijke gevolgen;

• de maatregelen die al zijn genomen.

Op basis daarvan bepaal je welke risico’s de hoogste prioriteit krijgen. 

Leg ook vast hoe je tot die beoordeling bent gekomen. Alleen een risicoscore zonder uitleg maakt niet duidelijk waarom een risico hoog of laag is ingeschat.

Wat moet er in het plan van aanpak opgenomen worden?

Een plan van aanpak is een verplicht onderdeel van de RI&E. Daarin staat wat je gaat doen om de gevonden risico’s te verminderen of weg te nemen. 

Leg per maatregel vast: 

• wat er moet gebeuren;

• wie verantwoordelijk is;

• wanneer de maatregel wordt uitgevoerd;

• welke prioriteit de maatregel heeft;

• wat de achterliggende grondoorzaak is van het knelpunt (Basisrisicofactoren).

 Maak maatregelen zo concreet mogelijk. 

Niet: 

Meer aandacht besteden aan veilig werken. 

Wel: 

De teamleider geeft alle magazijnmedewerkers voor 1 oktober een praktijkinstructie over het veilig gebruik van de palletwagen. Dit wordt iedere 2 maanden herhaald.  

Zo wordt het plan van aanpak een werkdocument waarmee je kunt volgen of maatregelen daadwerkelijk worden uitgevoerd. Hoe dit document eruit ziet, bepaal je zelf. Je kunt het plan van aanpak bijvoorbeeld bijhouden in een excelbestand, of in onze RI&E tool.

Wanneer moet je de RI&E laten toetsen?

In veel gevallen moet de opgestelde RI&E worden getoetst door een gecertificeerde arbokerndeskundige of geregistreerde bedrijfsarts. 

De deskundige beoordeelt onder andere of: 

• alle relevante risico’s zijn meegenomen;

• de risico’s goed zijn beoordeeld;

• de RI&E aansluit op de werkelijke situatie;

• het plan van aanpak passende maatregelen bevat;

• aanvullend onderzoek nodig is. 

De arbokerndeskundige moet gecertificeerd zijn voor de soorten risico’s die binnen jouw bedrijf spelen. 

Voor organisaties met maximaal 25 medewerkers kan een uitzondering gelden wanneer zij een erkend branche-instrument gebruiken. Ook wanneer alle medewerkers samen maximaal 40 uur per week werken, kan toetsing niet verplicht zijn. 

Controleer daarom altijd of jouw organisatie onder een uitzondering valt. Kijk hiervoor op Steunpunt RI&E of vraag ons om advies.

Wanneer kun je de RI&E beter uitbesteden?

Zelf opstellen werkt vooral goed wanneer de preventiemedewerker voldoende tijd en kennis heeft en er een passend hulpmiddel beschikbaar is. 

Het kan verstandiger zijn om een deskundige in te schakelen wanneer: 

• de werkzaamheden of risico’s complex zijn;

• je met gevaarlijke stoffen werkt;

• er meerdere locaties zijn;

• metingen of verdiepend onderzoek nodig zijn;

• er intern weinig kennis of tijd beschikbaar is.

Een externe deskundige kan de volledige RI&E uitvoeren, het plan van aanpak opstellen en zorgen voor de verplichte toetsing.